dzielnica Ruda – historia
28 07 2008Ruda Śląska nazwę swą zawdzięcza rudom metali, które wydobywano tu w zamierzchłych czasach.
Po raz pierwszy wymieniono ją w pochodzącym z lat 1295 – 1305 tzw. Rejestrze ujazdowskim, będącym wykazem dóbr biskupa wrocławskiego. Od początku XV w. znajdowała się tu kuźnica,
w której wytapiano ołów. Jej właścicielami byli bracia Rudzcy.
Z czasem przekształcono ją w kuźnicę żelaza. W swej posiadłości rodzina Rudzkich wybudowała zamek o charakterze obronnym. Podupadł on w czasie wojny trzydziestoletniej, a po przebudowie w XVIII w. kolejni właściciele nadali mu kształt rezydencji pałacowej (do dziś zachowały się jedynie ślady tej budowli). W połowie XVI w. ówczesny właściciel Rudy, Jan Gierałtowski, uzyskał prawo eksploatacji węgla. Ze źródeł historycznych wynika, że w drugiej połowie XVII w. wydobywano tutaj węgiel, zalegający bardzo płytko, a nieraz wychodzący nawet na powierzchnię. Wzmianka o pierwszej kopalni
o nazwie Brandenburg, znanej współcześnie jako kopalnia Wawel, pochodzi z 1770 r. Druga kopalnia Wolfgang, znana jako Walenty, powstała w 1841 r. Po koniec XVIII w. Ruda wchodziła w skład majoratu rudzko – biskupiecko – pławniowickiego. Od 1798 r. majorat odziedziczył hrabia Karol Franciszek von Ballestrem. Ruda należała do jego rodu przez niemal 150 lat. W tym czasie nastąpił gwałtowny rozwój przemysłu i samej miejscowości. Z miejscowością związany był także Karol Godula, (o którym wielokrotnie w niniejszym opracowaniu będzie się wspominało). Ballestremowie przykładali ogromną wagę do tego, by pracownicy ich zakładów mieli zapewnione godziwe warunki życia. Budowano więc noclegownie pracownicze, a także robotnicze osiedla mieszkalne. Wielkie znaczenie dla rozwoju miejscowości miało uruchomienie linii kolejowej na trasie Wrocław – Mysłowice. Dworzec kolejowy w Rudzie powstał w 1866 r. W Rudzie rozwijało się życie społeczne. Istniały różne towarzystwa o charakterze zawodowym, religijnym, kulturalnym
i sportowym. W latach międzywojennych funkcjonowały dwa kina. Przed wybuchem II wojny światowej Ruda miała 24 tysiące mieszkańców.