gra miejska Tour de RUDA

13 września 2008, RUDA Śląska

przyjdź, zagraj, wygraj 13 września 2008, RUDA Śląska

Miasto to plansza. Ty jesteś bohaterem. To dzieje się naprawdę.
Zapraszamy Cię do udziału w grze miejskiej Tour de RUDA.


dzielnica Halemba – historia

30 07 2008

Dzielnica ta powstała z trzech odrębnych miejscowości: Halemby, Kłodnicy i Starej Kuźnicy. Najstarszą z nich jest Stara Kuźnica. W roku 1394 został wydany dokument, w którym mistrz hutniczy Henryk otrzymał od książąt raciborskich nadanie lasu, celem zbudowania nad rzeką – kuźnicy żelaza. Dało to początek osadnictwu na południowym brzegu Kłodnicy.

Kuźnica zwaną starą, odkąd w pobliżu wybudowano kuźnicę na północnym brzegu rzeki do połowy XVI wieku była własnością kolejnych kuźników, później zaś należała do księcia pszczyńskiego. W XVIII wieku jako jedna z nielicznych miejscowość posiadała wielki piec opalany węglem drzewnym.

W drugiej połowie XVI wieku, przez kilkanaście lat istniała tu także książęca kopalnia „Friendrichshoffnung” (jedna z pierwszych na Śląsku). Stara Kuźnica przez setki lat zachowała wiejski charakter, gdyż nie rozwinął się tu wielki przemysł. W 1783 roku osada miała 121 mieszkańców, a w 1830 roku – 286, a w początkach XX w. około 600. Szkoła w Starej Kuźni powstała w 1879 r. W czasie II wojny światowej istniał tu jeniecki obóz pracy, a więźniowie zatrudniani byli w okolicznym przemyśle. Stara Kuźnia pozostała w powiecie pszczyńskim do II wojny światowej, potem należała do gminy Śmiłowice, a w 1954 roku została przyłączona do Halemby. Miejscowość Kłodnica wzięła swą nazwę od rzeki, nad którą pierwsi kuźnicy stawiali swe domostwa. Osada ta leżała już na terenie Ziemi Bytomskiej. W końcu wieku ostatni mistrz kuźniczy z rodu Halembów sprzedał kłodnicki folwark Piotrowi Bujakowskiemu. W XVIII wieku Kłodnica przeszła w ręce Donnersmarcków. Według dokumentów z 1623 roku w Kłodnicy mieszkało 11 zagrodników i 1 młynarz. W połowie XVII w. istniała też karczma. Wzrost liczby ludności był powolny. W początkach XX w. mieszkało tu około 400 osób. Kłodniczanie należeli do parafii kochłowickiej. W 1909 roku zbudowano kaplicę św. Józefa, w której kochłowiccy księża odprawiali nabożeństwa. Wybudowany w Kłodnicy kościół został poświęcony w 1949 roku a samodzielna parafia powstała osiem lat później. Miejscowe dzieci do 1840 roku należały do szkoły w Kochłowicach, a później w Halembie. W 1908 roku Kłodnica otrzymała własną szkołę, którą przebudowano i powiększonow 1939 r. Po II wojnie światowej na pograniczu osady, koncern Schaffgotschów rozpoczął drążenie górniczego szybu „Godula” (współcześnie szyb Grunwald I, kopalni „Halemba”) W 1950 r. Kłonicę włączono do obszaru Halemby.

Zalążkiem osady o nazwie Halemba było zabudowanie kuźnicy, powstałej w I połowie XV wieku na północnym brzegu rzeki Kłodnicy. Kuźnicę tę nazywano pierwotnie kochłowicką, gdyż leżała na terenie należącym ówcześnie do Kochłowic. W 1487 roku wydzierżawił ją Jurga Halemba. Jego potomkowie prowadzili to przedsiębiorstwo około 100 lat. Wokół powstawały zagrody pracowników, następnie karczma należąca do mistrza kuźniczego, folwark, a także młyn wodny. Około 1530 roku mieszkało w osadzie 20 osób, w 1610 roku kuźnicę i folwark kupił bytomski margrabia Jan Jerzy Hohenzollern. Po dziewiętnastu latach majątek ten przeszedł na własność nowego pana Ziemi Bytomskiej, Donnersmarcka. Zakład hutniczy został z czasem zmodernizowany, w 1718 r. uruchomiono w nim wielki piec opalany węglem drzewnym (drugi na Górnym Śląsku), który działał do 1805 roku. Stopniowo halembska osada uniezależniła się od Kochłowic. Już w końcu XVII w. utrwaliła się jej obecna nazwa. W 1802 roku Halemba uzyskała status gminy. Niewątpliwie jej rozwojowi sprzyjał przebiegający przez środek osady gościniec, wiodący do Bytomia, Rybnika
i Cieszyna. W 1783 roku w Halembie mieszkały zaledwie 93 osoby, a w 1830 roku już 199. W 1840 roku powstała pierwsza szkoła. W 1881 roku oddano do użytku nowy budynek szkolny. Halembianie własny kościół otrzymali w 1890 roku. Samodzielną parafię utworzono w 1907 r. Wtedy też wybudowano plebanię. Początek XX wieku był okresem intensywnego rozwoju i urbanizacji. Osiedlali się tu przybysze zatrudnieni w okolicznym przemyśle, a także kupcy, restauratorzy
i rzemieślnicy. Wzdłuż głównej drogi powstawały domy typowe dla zabudowy miejskiej. Uruchomiono też agencję pocztową. W 1914 roku oddano do użytku nowoczesny, obszerny gmach szkolny. Budynek dawnej szkoły przeznaczono na siedzibę urzędu gminy. Rozwijało się życie kulturalne, działały organizacje o charakterze społecznym i narodowym. Popularnym miejscem imprez i występów artystycznych była znana Restauracja Noconia, w której znajdowała się sala widowiskowa. Ogromny rozwój miejscowości po II wojnie światowej związany był
z uruchomieniem kopalni „Halemba” i elektrowni „Halemba”.