dzielnica Nowy Bytom – historia
30 07 2008Teren obecnej dzielnicy był przez kilka wieków częścią Bytomia. Rozciągał się tu gęsty las,
z którego bytomscy mieszkańcy czerpali drewno opałowe i budowlane. W późniejszych źródłach pojawia się nazwa Schwarzwald oraz Czarny Las.
Leśna enklawa oddzielona od miasta dobrami orzegowskimi, szombierskimi i łagiewnickimi, do połowy XVIII wieku nie miała większego znaczenia gospodarczego. Jednak wartość obszaru wzrosła, gdy zaczęto wydobywać węgiel kamienny. Pierwsze podanie do władz o zezwolenie na jego eksploatację wnieśli mieszkańcy bytomscy w 1776 roku. Wkrótce uzyskano nadania dla kopalni „Luize” i „Karol Salomon”, a potem dla następnych. Jednocześnie rozwijało się hutnictwo.
W 1822 roku powstała cynkownia „Klara”, a w 1836 roku huta cynku „Rosamunde”, nieco później również huty żelaza – w 1838 roku „Eintracht” (współczesna Zgoda), w 1840 roku „Fridenshütte (obecnie „Pokój”). W 1891 roku Czarny Las uznano za dzielnicę Bytomia (taki stan rzeczy przetrwał do 1922 roku). Powstanie huty żelaza „Friedenshutte” i „Eintrachthütte” było impulsem do intensywnego rozwoju osadnictwa. W pobliżu tych zakładów w krótkim czasie zbudowano liczne domy dla pracowników. Od 1869 roku datuje się istnienie w południowo-zachodniej części oddzielnej kolonii, która do dziś zachowała nazwę Czarny Las. W 1873 roku tworzyło ją 19 domów
z 400 mieszkańcami. Rozwijający się przemysł wymusił rozbudowę sieci dróg. Najstarszymi zaznaczonymi na starych mapach były drogi z Rudy przez Czarny Las do Halemby i Wygody oraz do Świętochłowic. W 1831 roku wytyczono nowy, ważny trakt, który stał główną drogą osady i dał początek obecnej ulicy Niedurnego. W krótkim czasie Czarny Las nabrał charakteru przemysłowej osady o charakterze przemysłowym. Obok licznych domów robotniczych pojawiły się okazalsze budowle należące do przedsiębiorców, a także budynki służące ogółowi mieszkańców. Około 1843 roku pojawiła się pierwsza szkoła. Od 1854 roku istniała też szkoła zawodowa w Zgodzie. Mieszkańcy Czarnego Lasu należeli do parafii bytomskiej. W 1885 roku konsekrowano kościół
św. Józefa, usytuowany pomiędzy „Frydenshutą” i „Eintrachthutą”. W latach 1911– 1912
w centrum Frydenshuty wzniesiono drugą świąty nię. Samodzielną parafię utworzono tu
w 1925 roku. Trzecią parafię utworzono w 1935 roku w zachodniej części miejscowości, tj. w obecnym Czarnym Lesie. Protestanci z Nowego Bytomia należeli od roku 1898 do gminy wyznaniowej w Wirku. Rozwijały się również transport i komunikacja. Pierwsza towarowa linia przechodząca przez Czarny Las powstała w 1875 roku. W 1899 roku zaczął kursować tramwaj łączący miejscowość z Wirkiem i Bytomiem. Od 1906 roku istniał przystanek kolei osobowej na trasie Chebzie – Kochłowice, dworzec kolejowy wybudowano w 1913 roku. Dokonany w 1922 roku podział Górnego Śląska spowodował trwałe odłączenie dawnego Czarnego Lasu od Bytomia. Czarny Las stał się samodzielną gminą, której ze względów historycznych i politycznych nadano nazwę Nowy Bytom. W okresie międzywojennym miała ona zdecydowanie charakter przemysłowego miasta. Według danych z połowy lat trzydziestych w Nowym Bytomiu istniało pięć szkół, kino, kilka restauracji oraz kasyno hutnicze, a także liczne obiekty sportowe. W Nowym Bytomiu mieszkało wówczas ponad 16,5 tys. osób. Ustawą Sejmu Śląskiego z 10 lipca 1939 roku gmina uzyskała prawa miejskie z dniem 1 stycznia 1940 roku. Wybuch wojny przesunął ten fakt o pięć lat. W 1951 roku utworzono powiat miejski Nowy Bytom.